03 Feb '08
In de nieuwsbrief van Taalpost (waar is die trouwens gebleven? Al tijden geen nieuwsbrief gezien) was van tijd tot tijd een taalkronkel te lezen. Als het taalkundig niet helemaal goed ging.
Het waren de Taalpost taalkronkels waar ik aan moest denken toen ik de nieuwsbrief van ruilen.nl las
Marion (53) heeft in augustus een advertentie geplaatst, waarin ze een invalide driewieler zocht voor een bejaarde gehandicapte man.LoL. Een invalide driewieler. Daarmee kom je niet zo ver als je zelf slecht ter been bent. Da's nou (onbedoelde) humor.
08 May '07Is het nou
hergeformuleerd of
geherformuleerd? Ik heb altijd moeite met dit soort taalregels. Ik ben blijkbaar niet de enige. Taalpost schrijft
De vorming van het voltooid deelwoord van werkwoorden die met 'her-' beginnen, is niet makkelijk in regels te vangen. Het makkelijkst zijn werkwoorden waarbij 'her-' geen klemtoon heeft, zoals 'herhalen' en 'herstellen'. Het voltooid deelwoord wordt dan gevormd zonder 'ge-': 'herhaald', 'hersteld'.
Als 'her-' wél een klemtoon heeft, hangt de vorm van het voltooid deelwoord af van het type werkwoord na 'her-'. In het geval van 'herformuleren' volgt na 'her-' het niet-samengestelde werkwoord 'formuleren'. In zo'n geval gaat 'ge-' vooraf aan 'her-': het is 'geherformuleerd', zoals het ook 'geherstructureerd', 'geherfinancierd', 'geherexamineerd', etc. is.
Volgt er daarentegen een scheidbaar samengesteld werkwoord, zoals 'invoeren' in 'hérinvoeren' en 'aanmelden' in 'héraanmelden', dan staat 'ge-' midden in het samengestelde werkwoord: 'heringevoerd', 'heraangemeld'. Tot slot vervalt 'ge-' als na het beklemtoonde 'her-' een onbeklemtoond 'be-', 'er-', 'ge-', 'ont-' of 'ver-' volgt ('herbewapend', 'heroverwonnen', etc.) of als er een niet-scheidbaar samengesteld werkwoord volgt ('heroverwegen' - 'heroverwogen').
Bron:
Taalpost 11 Apr '07
Het taalpost woord van de week: wilfer.
Op 10 april werd een onderzoek gepubliceerd waaruit blijkt dat heel wat internetgebruikers zichzelf er regelmatig op betrappen dat ze al surfend op het internet niet meer weten naar welke informatie ze eigenlijk op zoek waren. Bij een enquete van een Brits onderzoeksbureau gaf een kwart van de ondervraagden toe zich toch wel twee keer per maand op deze wijze door de beschikbare informatie te laten afleiden. 'Wilfen' wordt dat genoemd, en mensen die wilfen zijn 'wilfers'. 'Wilfen' is gebaseerd op het Engelse werkwoord 'to wilf'. Dat is gevormd van de afkorting 'WILF', die staat voor: 'What was I looking for?'
Proest. Dit is een feest der herkenning. Ik beschouw mezelf als de vader van alle milfers! Hoe vaak dat ik op het internet aan het rondklikken ben en me opeens afvraag waarom ik in vredesnaam die browser startte.
Meer taalweetjes en -kronkels lees je op de
Taalpost website.
12 Feb '07
Hey, weer eens een nuttig (?) taaltippie via de
taalpost nieuwsbrief. Ingegeven door de actualiteit.
In dit geval het wereldkampioenschap allroundschaatsen van afgelopen weekend in Heerenveen, waar zowel Ireen Wüst als Sven Kramer goud in de wacht sleepten ...
Ireen Wüst en Sven Kramer hebben gisteren de wereldtitel in het allroundschaatsen (vier verschillende afstanden) gewonnen. Zijn zij nu 'allroundschaatsers' of 'allround schaatsers'?
'Allround' is volgens Van Dale een bijvoeglijk naamwoord. 'Een allround schaatser' is dus goed: dat is een schaatser die van alle markten thuis is. Misschien kan hij of zij ook wel heel goed kunstschaatsen en marathons rijden. Maar bijvoeglijke naamwoorden kunnen ook als bijwoord worden gebruikt; in combinatie met een zelfstandig naamwoord wordt het dan één woord. 'Allroundschaatsen' is zo'n vaste combinatie, met een vaste betekenis: zowel sprint- als langere afstanden beheersen en dat laten zien in wedstrijden over 500 tot 10.000 meter. Iemand die die sport beoefent, is een 'allroundschaatser'.
Het verschil in schrijfwijze blijkt ook uit de klemtoon: die ligt bij aaneenschrijven op het eerste woorddeel ('allróúndschaatser') en als je het los schrijft vooral op het laatste ('allround scháátser').
04 Dec '06
Met Sinterklaasavond om de hoek valt in de Taalpost nieuwsbrief van vier december 2006 te lezen:
Een letter van chocolade kunnen we zowel een chocoladeletter als een chocoladen letter noemen. Bij chocoladeletter gaat het om een samenstelling van de zelfstandig naamwoorden chocolade en letter. Samenstellingen schrijven we aaneen en het eerste woorddeel krijgt de klemtoon: chocoládeletter. (Hoewel we naast chocolade ook de variant chocola kennen, gebruiken we in samenstellingen de vorm die op -de eindigt.)
In de combinatie chocoladen letter ligt de klemtoon meer op letter dan op chocoladen. Chocoladen, 'van chocolade gemaakt', is een zogenoemd stoffelijk bijvoeglijk naamwoord: een bijvoeglijk naamwoord dat met het achtervoegsel -(e)n is afgeleid van een stofnaam. Bekende voorbeelden van dit soort bijvoeglijke naamwoorden zijn betonnen en houten. Er zijn in het Nederlands vrij weinig 'eetbare' stoffelijke bijvoeglijke naamwoorden, maar chocoladen is er een van (net als marsepeinen en taaitaaien).
Overigens is chocoladeletter veel gebruikelijker dan chocoladen letter.
T'is maar even dat je het weet ...
18 Sep '06
Vaak zeg je
ie in plaats van
hij. Maar ik wist absoluut niet dat je
ie mag gebruiken in schrijftaal zonder je de ogen uit het hoofd te schamen. In
Taalpost nieuwsbrief 571 wordt het haarfijn uitgelegd:
Het persoonlijk voornaamwoord 'ie' (in de betekenis 'hij') is een speciaal geval. Het is ontstaan als verkorting van 'hij'; de h is weggelaten en de [ij]-klank is in een [ie] veranderd. Dat laatste komt doordat 'ie' altijd in onbeklemtoonde positie staat, doorgaans na een persoonsvorm of een voegwoord: 'heeft-ie', 'dat-ie', et cetera.
Omdat het een inkorting is, zou je verwachten dat het weggelaten deel met een apostrof wordt weergegeven. We korten 'zijn' en 'het' bijvoorbeeld ook in tot 'z'n' en ''t'. Maar 'ie' mét een apostrof is niet helemaal zuiver, want het is geen inkorting van 'hie'. We behandelen dit woord dus als een uitzondering: we schrijven het zonder apostrof; bovendien wordt het met een streepje gekoppeld aan het voorafgaande woord.
Ten slotte: 'ie' kan niet altijd in de plaats van 'hij' komen. We kunnen bijvoorbeeld niet zeggen: 'Ie komt morgen niet', maar wel 'Morgen komt-ie niet.' Het kan ook niet benadrukt worden: 'Denk je dat-íé het kan?'
16 Sep '06
Toegegeven, tenenkrommend taalgebruik is mij niet vreemd. Echter, als ik een vacature zou plaatsen op één van de grootste Nederlandse vacaturesites dan zou ik mijn woorden op een zilveren schaaltje wegen alvorens de handel online te knallen. Bij Atima maken ze zich over het belang van een fatsoenlijke tekst blijkbaar niet druk. Daar hebben ze waarschijnlijk een freelancer gevraagd om voor de
afwisselendheid uhhh afwisseling eens even een wervend stukje tekst te schrijven:
Voor onze Startende onderneming Atima, zijn wij op zoek naar gemotiveerde en flexibele programmeurs. Het voordeel van het werken bij Atima is dat je verzekerd bent van een vast en marktconform salaris, maar de afwisselendheid hebt van een freelancer. Op deze manier doe je veel ervaring op bij verschillende grote bedrijven die goed op je cv zullen staan.
19 Jul '06Leuk! De taalpost nieuwsbrief. Een aantal afleveringen zaten er geen taalkronkels bij. Deze keer wel. Twee ervan vond ik erg grappig.
Bewoners die uitstekende delen hebben bij het balkon, moeten verwijderd worden.
Brief van gevelreinigingsbedrijf
en
De thuiskok wil ook wel eens met een glas wijn staan kletsen.
De Fokke & Sukke taalkronkel ontgaat me echter.
Wakker worden! Hoe je dagelijks wordt gemanipuleerd en belazerd met cartoons van Fokke & Sukke.
Boekaankondiging op de website van Fokke & Sukke
05 Jul '06In de
taalpost nieuwsbrief (nummertje 556) staan vaak leuke weetjes op het gebied van taal. Zoals rare woorden. Met de huidige tropische temperaturen wordt aandacht besteed aan het woord
hitteslag. Hitteslag?
Een hitteslag lijkt op een zonnesteek, maar is niet hetzelfde. Een hitteslag is niet per se het gevolg van een teveel aan zonneschijn, maar van blootstelling aan hoge temperaturen, vaak in combinatie met hoge luchtvochtigheid. Iemand die door een hitteslag wordt getroffen, kan zijn warmte niet op de gebruikelijke manier kwijt (via transpiratie), waardoor zijn lichaamstemperatuur kan oplopen tot 40 graden of meer. Symptomen van een hitteslag zijn onder meer misselijkheid en braken, rillingen, een rode huid, spierkrampen, bewustzijnsverlies, hartproblemen en ademhalingsmoeilijkheden.
Jammer genoeg wordt er niet vermeld wat je kunt doen om een hitteslag te voorkomen. Terwijl dat toch zo simpel is: bier. Veel bier!
28 Jun '06
Tegengekomen op een website van een software consultancy bedrijf
De foto's van ons vijfjarige lustrum staan online!
Nou ben ik zelf ook niet zo'n taalwonder, maar dit valt direct op. Een gevalletje witte sneeuw en groen gras als je het mij vraagt. Want Van Dale weet te vertellen:
lus trum (het ~, -tra)
1 vijfjarig tijdperk in het bestaan van een instelling
2 viering van een vijfjarig bestaan
Een
pleonasme dus.
26 Jun '06In de taalpost nieuwsbrief: hoe ga je om met het Engelse woord
relaxed. Zelf zit ik altijd te tobben met het gebruik van dit soort woorden in het Nederlands. Dus was de onderstaande uitleg bijzonder verhelderend.
Het Engelse woord 'relaxed' wordt vaak in het Nederlands gebruikt. Zolang het niet verbogen wordt, veranderen we ook niets aan de Engelse schrijfwijze: 'De scheidsrechter was gisteren bepaald niet relaxed', 'Ze keek vanaf haar balkon relaxed naar het drukke verkeer beneden', 'Hij is een relaxed type.'
Als bijvoeglijk naamwoord moet 'relaxed' vaak verbogen worden. Dat kan niet met zomaar een 'e' erachter: 'relaxede' wordt verkeerd uitgesproken. Vanwege de uitspraak maken we er 'relaxte' van: 'een relaxte vakantie', 'Dat zijn echt relaxte mensen.' De vorm 'relaxte(n)' kan ook van het werkwoord 'relaxen' komen: 'Terwijl hun ouders op de bank relaxten, deden de kinderen de afwas.'
Bron:
taalpost 533
23 Jun '06In taalpost nieuwsbrief 522 wordt het woord blogonomie genoemd. De commerciëe waarde van het weblog. Ik vind het woord in elk geval vrij onprettig om uit te spreken. Mijn tong vliegt constant uit de bocht. En lekker in het gehoor ligt het ook al niet.
'Blogonomie' is een jong woord en heeft daarom nog een onzekere toekomst, maar gezien de enorme populariteit van het bloggen (het bijhouden van een weblog) zou het woord weleens net zo succesvol kunnen worden als 'interneteconomie'. 'Blogonomie' is samengesteld van 'blog' (verkorting van 'weblog') en het laatste deel van 'economie'. In het Engels bestaat er een vergelijkbaar woord, dat op gelijke wijze is gemaakt: 'blogonomy'. Het is niet uitgesloten dat 'blogonomie' op die Engelse pendant geïnspireerd is.
27 Apr '06
Een terugkerend item op nullbeta: de taalkronkels zoals die te lezen zijn in de nieuwsbrief van
Taalpost:
Wij zoeken ter versterking van het verkoopteam een fulltime medewerker m/v.
Zijn/haar taak is het verkopen en adviseren van onze klanten.
Advertentie in Weekendkrant Duin- en Bollenstreek
De landinrichting voor de Krimpenerwaard dreigde een heiloze onderneming te worden.
Binnenlandsbestuur. nl
Rembrandts moeder verkocht voor 28.000 euro
NRC Handelsblad
Ik vind ze alle drie behoorlijk grappig. De spelfout
heiloze in een zin over landinrichting is wel subtiel. Mijn eigen taalent (pun intended) is ook slechts in rudimentaire vorm aanwezig. Dus moest ik deze zin meerdere keren lezen voor het kwartje viel.
Zonder twijfel binnenkort als pdf alarm beschikbaar via het
taalpost archief.
04 Apr '06Als stuntelende blogger kan ik een tip als de onderstaande zeker gebruiken (bron:
taalpost 522).
`Na hun optreden volgt altijd een spetterende toegift en een staande ovatie. ` `Het kiezen van het materiaal en het uitzoeken van het model is niet eenvoudig. ` Wat is er mis met deze zinnen?
De persoonsvorm moet in het meervoud staan: `volgen`, `zijn`. De onderwerpen van deze zinnen zijn namelijk meervoudig: het zijn dan wel steeds enkelvoudige zaken of personen, maar ze worden door `en` tot één onderwerp gemaakt; vergelijk `John en Miranda krijgen een baby. ` Alleen in zeer vaststaande combinaties als `het reilen en zeilen` kan het onderwerp met `en` toch als iets enkelvoudigs worden opgevat.
Dat het toch vaak verkeerd gaat, heeft verschillende oorzaken. In zinnen waarin de persoonsvorm vóór het onderwerp staat, is het opletten geblazen: je moet dan van tevoren al weten dat het onderwerp uit meer elementen bestaat om de voorafgaande persoonsvorm in het meervoud te zetten.
Kwam je via een zoekmachine op deze website en staat de tekst die je zocht niet meer op de voorpagina? Op zoek naar (nog) meer leesvoer? In het blog archief vind je alle posts die hier op nullbeta.net staan. Netjes op een rijtje en gesorteerd op datum.